Wat is FNS?

In het kort

  • FNS staat voor Functionele Neurologische Stoornis
  • FNS is een hersenziekte waarbij er iets mis gaat in de communicatie tussen het brein en het lichaam
  • De precieze oorzaak van FNS weten we nog niet, maar biologische-, psychologische-, en sociale factoren spelen een rol
  • FNS verloopt bij iedereen anders, sommige mensen herstellen terwijl andere langdurig ziek blijven.
  • Er zijn veel verschillende soorten symptomen die horen bij FNS
  • De diagnose wordt vaak gesteld door een neuroloog op basis van positieve kenmerken 
  • Er bestaat behandeling maar helaas werkt dat niet bij iedereen 
  • Er is nog veel onbekend over FNS en onderzoek is hard nodig!

Wat is een Functionele Neurologische Stoornis?

FNS staat voor Functionele Neurologische Stoornis en is een hersenaandoening waarbij er iets mis gaat in de communicatie tussen verschillende hersengebieden en tussen de hersenen en het lichaam. Er is geen schade aan het brein (of overige zenuwstelsel) en ook in het bloed zijn geen afwijkingen te vinden. Toch ervaren mensen echte klachten die grote invloed kunnen hebben op het dagelijks leven. 

FNS klachten kunnen op elke leeftijd ontstaan, maar vaak ontstaan de eerste klachten tussen het 20e en 40e levensjaar. Wist je dat FNS ook bij kinderen voorkomt?

FNS is onvoorspelbaar, van te voren is niet te zeggen hoe de ziekte verloopt. Bij een deel van de patiënten zijn de klachten mild en tijdelijk maar ze kunnen ook invaliderend en chronisch worden. In de praktijk zien we dat ongeveer 1/3e herstelt, 1/3e verbetert maar klachten houdt en 1/3e chronische klachten ontwikkelt. 

Daarnaast verschillen patiënten ook erg in de hoeveelheid symptomen die zij ervaren en of de klachten constant aanwezig zijn of in vlagen komen en gaan. FNS kan een grote impact hebben op het dagelijks functioneren en de kwaliteit van leven van patiënten.

Hoe leg ik FNS uit? Een computermetafoor om FNS uit te leggen

Bij FNS is de hardware nog in orde: de hersenen en het zenuwstelsel zijn niet beschadigd of kapot. Het probleem zit in de software: er is een verstoring in de manier waarop signalen worden verwerkt, waardoor bepaalde processen niet goed verlopen. Dit kan leiden tot uiteenlopende neurologische klachten, terwijl er geen sprake is van structurele schade aan de hersenen.

Bekijk de video waarin in slechts één minuut wordt uitgelegd wat FNS is

Welke symptomen kunnen voorkomen bij FNS?

FNS is een aandoening waarbij verschillende neurologische symptomen kunnen voorkomen. Het aantal, type en de ernst van de symptomen kunnen erg verschillen tussen patiënten. Symptomen die bij FNS kunnen voorkomen zijn: motorische symptomen, functionele aanvallen, sensibiliteitsstoornissen (ook wel gevoelsstoornissen), spraak- en slikproblemen, zintuigelijke stoornissen en cognitieve stoornissen.  Binnen de wetenschap is momenteel nog discussie over of de symptomen duizeligheid en stoornissen in de blaas- en darmfunctie ook onder FNS vallen.  

Welke andere symptomen komen veel voor bij mensen met FNS?

Bij mensen met FNS zien we naast de neurologische kernsymptomen, die hierboven beschreven staan, ook nog veelvoorkomende bijkomende klachten, zoals pijn, vermoeidheid, overgevoeligheid voor prikkels, slaapproblemen, concentratieproblemen en psychische klachten zoals angst- of depressieve klachten. Deze klachten kunnen grote impact hebben ook het dagelijks leven. Het is daarom belangrijk om ook deze klachten te bespreken met je arts en samen te kijken naar behandelmogelijkheden. 

Hoe wordt een FNS diagnose gesteld?

De diagnose FNS wordt gesteld door een neuroloog. Bij gehoor-, spraak-, of slikklachten stelt de KNO-arts de diagnose en bij visus problemen een oogarts. Bij kinderen stelt de kinderarts of kinderneuroloog de diagnose.  

Voor het stellen van een FNS diagnose voert de neuroloog een diagnostisch onderzoek uit. Dit bestaat uit twee onderdelen:

  • Een anamnese - waarin symptomen worden uitgevraagd
  • Een neurologisch onderzoek - waarin gekeken wordt naar positieve klinische kenmerken. 
    Dat zijn kenmerken die specifiek voor FNS.

Aanvullend onderzoek is meestal niet nodig, maar in sommige gevallen heeft dat wel meerwaarde. 

Lees meer

Bekijk de video voor meer uitleg over FNS, behandeling en meer

Welke behandeling is er voor FNS?

In eerste instantie is de behandeling van FNS vaak klachtgericht. Dat wil zeggen dat de behandeling zich richt op de functionele neurologische klachten met als doel deze te verminderen. Hierbij kan gedacht worden aan fysio- of oefentherapie, cognitieve gedragstherapie (CGT), logopedie, hypnose en katalepsie-inductie. 

 

Helaas heeft bij een deel van de patiënten de behandeling geen of onvoldoende effect. Mensen ontwikkelen chronische klachten en blijvende beperkingen. Dan is het belangrijk om te kijken naar welke factoren herstel in de weg staan en eventueel over te schakelen naar multidisciplinaire zorg. Lees meer

Hoe ontstaat FNS?

We weten niet precies waardoor FNS ontstaan. Er is geen schade in het brein en toch ervaart iemand klachten. 

Waarschijnlijk ontstaan de klachten doordat er een verstoring is in het functioneren van hersennetwerken. Daarnaast weten we dat biologische, psychologische en sociale factoren een rol kunnen spelen in het ontstaan en in stand houden van FNS klachten. Denk hierbij aan eerdere ziekte, stress, overbelasting of bepaalde denkpatronen. Dit wordt samengevat in het bio-psycho-sociale model.

Wanneer klachten blijven bestaan na behandeling, kan het helpend zijn om samen met een behandelaar te kijken naar welke factoren mogelijk invloed hebben.

  • Sommige van deze factoren zijn beïnvloedbaar - samen kun je zoeken naar manieren om hier verandering in te brengen, zoals het verbeteren van je energiebalans of het verminderen van stress.
  • Andere factoren zijn minder goed te veranderen - zoals een stressvolle levensgebeurtenis of een onderliggende aandoening. Toch kan het helpend zijn om te weten dat deze factoren er zijn: het geeft inzicht in je situatie en kan zorgen voor meer acceptatie en rust.

    Goed om te weten is dat niet al deze factoren bij iedereen aanwezig zijn of een even grote rol spelen. 

    Hoeveel FNS patiënten zijn er in Nederland?

    "FNS is niet zeldzaam, maar wordt vaak niet herkend"

    Het is moeilijk om precies te zeggen hoeveel mensen in Nederland FNS hebben, omdat de klachten vaak niet meteen herkend worden of de diagnose niet gesteld wordt. Onderzoekers uit het Verenigd Koninkrijk deden onderzoek naar hoe vaak FNS voorkomt. Naar schatting zijn er in Nederland tussen de 14.000 en 25.000 mensen met FNS. Elk jaar komen daar nog eens tussen de 1800 en 3900 nieuwe diagnoses bij.

    Toch liggen de werkelijk aantallen waarschijnlijk hoger! Door het niet herkennen van de klachten of verschillende manieren van registratie. Meer weten over hoe dit werkt? Bekijk dan de video

    Zijn FNS klachten echt? En waarom heeft mijn arts het over conversiestoornis?

    Helaas denken sommige mensen dat FNS klachten niet echt zijn omdat er geen schade in het brein te zien is op een MRI scan. Maar FNS klachten zijn echt!

    Op een structurele MRI maakt een arts een plaatje van het brein om de structuur te kunnen zien en of er afwijkingen zichtbaar zijn. Hier zien we inderdaad geen schade aan het brein. Maar op een functionele MRI (fMRI) worden verstoringen in het functioneren van hersengebieden in beeld gebracht. Er daarbij zien we dat bij mensen met FNS er verstoringen zijn in hersengebieden die belangrijk zijn bij aandacht, verwachtingen, emotieregulatie, cognitieve controle en 'self agency' (het gevoel dat je grip hebt op bijvoorbeeld bewegen). 

    Lees meer